Udostępnij

Najważniejsze: gramatura to nie jest grubość. Dlaczego tak jest? Najpierw definicje później opisy i przykłady. Gramatura materiału Definicja z polskiej Wikipedii: Gramatura papieru – masa (pot. „ciężar”) wyrobu papierniczego wyrażona w gramach na metr kwadratowy czy dawniej (w krajach anglosaskich) w funtach na ryzę.Pośrednio parametr ten przekłada się na grubość papieru: najczęściej papier o gramaturze 100 g/m² ma grubość 0,1 mm (z dokładnością ok. 20%). Dokładna grubość […]

Najważniejsze: gramatura to nie jest grubość.

Dlaczego tak jest? Najpierw definicje później opisy i przykłady.

Gramatura materiału

Definicja z polskiej Wikipedii:

Gramatura papieru – masa (pot. „ciężar”) wyrobu papierniczego wyrażona w gramach na metr kwadratowy czy dawniej (w krajach anglosaskich) w funtach na ryzę.
Pośrednio parametr ten przekłada się na grubość papieru: najczęściej papier o gramaturze 100 g/m² ma grubość 0,1 mm (z dokładnością ok. 20%). Dokładna grubość zależy jednak od jego wolumenu i np. w przypadku tzw. papierów objętościowych ten przelicznik nie ma już zastosowania.
W przypadku papieru na okładki, foldery, opakowania itp., wrażenie większej gramatury (a więc papieru grubszego, sztywniejszego) osiągnąć można przez lakierowanie lub laminowanie.
Gramaturę określa się przez pomiar masy próbki papieru o określonej powierzchni. Próbkę przed pomiarem powinno poddać się klimatyzacji w pomieszczeniu o temperaturze 23±1 °C i wilgotności względnej 50±2%.

Pierwsza cześć definicji wydaje się jak najbardziej prawidłowa jednak już zdanie: Pośrednio parametr ten przekłada się na grubość papieru: najczęściej papier o gramaturze 100 g/m² ma grubość 0,1 mm (z dokładnością ok. 20%). Dokładna grubość zależy jednak od jego wolumenu i np. w przypadku tzw. papierów objętościowych ten przelicznik nie ma już zastosowania… nawet jeżeli jest tam napisane, że przelicznik nie ma zastosowania to już samo wyrażenie „najczęściej” jest zupełnie nie uzasadnione i wprowadza w duży błąd.

Współcześnie istnienie ogromny asortyment różnych papierów i na pewno nie można użyć wyżej wymienionego sformułowania. Powinno się napisać zupełnie odwrotnie: rzadko kiedy papier o gramaturze 100 g/m² ma grubość 0,1 mm – bo tak jest w praktyce.

Moje sformułowanie jest prawdziwe dla papieru niepowlekanego, powlekanego i kartonu. Jedyny papier jaki znalazłem, który spełnia założenie, że gramatura 100 gsm odpowiada grubości 0,1mm to właśnie papier spulchniany Zing Magno Volume, czyli zupełnie odwrotnie niż w definicji z Wikipedii.

Wpisując frazę”gramatura papieru” w wyszukiwarkę Google nic więcej się nie dowiemy od definicji z Wikipedii, która właśnie wprowadza w błąd i to duży. Doświadczony pracownik branży graficznej to wie ale już świeży adept, przykładowo: Akademii Sztuki już często powołuje się na informacje z sieci jako pewne.

Do pomiaru gramatury służy waga. Pomiar polega na zmierzeniu ciężaru materiału o wymiarach 0,1 x 0,1 m. Z prostego działania wynika gramatura.

Waga do wyznaczania gramatury papieru.
Zwykła waga też może posłużyć do wyznaczania gramatury papieru
Zwykła waga też może posłużyć do wyznaczania gramatury papieru

Grubość papieru

… co więcej: jak wpiszemy do wyszukiwarki google „grubość papieru” to wyskoczą informacje o … gramaturze papieru. Ten fakt dodatkowo utrudnia zorientowanie się w tym temacie i znowu naprowadza na błędne wnioski.

Tutaj to już jest mniej pisania. Grubość to grubość. Mierzy się w mm lub mniejszej jednostce mikrometrach (potocznie: „mikron”). Jeden milimetr to tysiąc mikrometrów.

Każdy linijkę, miarę lub suwmiarkę w domu ma. Ciężko tym zmierzyć grubość kartki papieru … ale w praktyce się da. Wystarczy zmierzyć wielokrotność tej grubość. Na przykład suwmiarką zmierzyć sto kartek książki. Okaże się wtedy, że sto kartek (czyli 200 stron) papieru niepowlekanego o gramaturze 80 gsm ma grubość 8 mm.

Do dokładnego ustalenia grubości służy mikrometr.

Mikrometr służy do mierzenia grubości papieru.
Tak samo jak w przypadku gramatury. Do wyznaczenia grubości wystarczy domowy przyrząd. W tym wypadku suwmiarka.

Gramatura i grubość

Najczęściej wykorzystywane materiały w poligrafii reklamowej, dziełowej i opakowaniowe to papier niepowlekany, papier powlekany, karton lity, tektura lita i tektura falista. Papiery ozdobne, makulaturowe i inne pomijam.

Teoretycznie gramatura i grubość jest już opisana przez producenta i można ją odczytać ze specyfikacji udostępnianych przez dystrybutora.

Wzorniki papierów zawierają dane techniczne
Wzorniki papierów zawierają dane techniczne

To co może interesować nas w praktyce to następujące przykłady (dodatkowo: z doświadczenia są to sytuacje gdzie czasami do nieporozumień):

Znowu w praktyce: dla tej samej gramatury np: 300 gsm poniższa tabela prezentuje różne surowce i ich grubości:

Nazwa materiału i gramturaGrubość
Papier powlekany błyszczący 300 gsm0,228
Papier powlekany matowy 300 gsm0,282
Papier niepowlekany 300 gsm0,324
Karton dwustronny 300 gsm Premium Board0,415
Karton jednostronny GC1 300 gsm Arktika0,474
Karton jednostronny GC1 300 gsm Upside0,380
Karton jednostronny GC1 300 gsm Alaska0,504

Zakładam, że przykłady są wymowne i opisują na czym polega zagrożenie w opisywaniu materiału tylko jednym parametrem – czyli gramaturą. Grubość materiału powinna zawsze iść w parze tam gdzie nie jest to jasne. Karton Alaska jest ponad dwa razy grubszy niż kreda błysk o tej samej gramaturze.

Projekt i wykonanie:Strony i sklepy internetowe - webjaksklep.eu